EN
Φωτογραφίες: © MOS RIS
Η συζήτηση για την προσβασιμότητα στα ελληνικά πανεπιστήμια συνήθως ξεκινά από τα δικαιώματα και καταλήγει στις ελλείψεις. Σπάνια, όμως, καταλήγει σε συγκεκριμένα έργα. Η συνεργασία του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, της ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια» και της μάρκας καφέ NESCAFÉ® αποτελεί μία από τις λίγες περιπτώσεις όπου η συζήτηση μετατράπηκε σε φυσικές υποδομές που αλλάζουν την καθημερινότητα καθηγητών, προσωπικού, φοιτητριών και φοιτητών με αναπηρία.
Για πολλά χρόνια τα περισσότερα ελληνικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν την προσβασιμότητα αποσπασματικά, εξ αιτίας της έλλειψης χρηματοδότησης, των κενών στη νομοθεσία και των οργανωτικών δυσλειτουργιών εξειδικευμένα στο θέμα των φοιτητών με αναπηρία. Μπορεί να υπάρχει ένας ανελκυστήρας αλλά όχι κατάλληλα προσαρμοσμένη τουαλέτα. Μπορεί να υπάρχει ράμπα στην είσοδο αλλά όχι τρόπος προσανατολισμού για άτομα με πρόβλημα όρασης. Μπορεί να υπάρχουν υπηρεσίες μερικής υποστήριξης αλλά όχι ασφαλείς διαδρομές μέσα στο κτίριο.
Στο ΟΠΑ υπήρχε ήδη μια σημαντική βάση. Το Πανεπιστήμιο έχει ξεκινήσει να αναπτύσσει υπηρεσίες υποστήριξης φοιτητών με αναπηρία και μηχανισμούς προσβασιμότητας στην εκπαιδευτική διαδικασία μέσω της νεοσύστατης Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης. Ωστόσο, οι ανάγκες στις κτιριακές υποδομές παρέμεναν μεγάλες. Η κτιριακή κατάσταση δημιουργούσε μία αλληλουχία αποκλεισμών, αφού αρκεί ένας ελλαττωματικός ή ανύπαρκτος «κρίκος» για να καταρρεύσει ολόκληρη η «αλυσίδα προσβασιμότητας».
Οι τρεις εταίροι και οι ρόλοι τους
Πιο συγκεκριμένα, η Αντιπρύτανης του ΟΠΑ και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια κ. Ελεάννα Γαλανάκη, Πρόεδρος της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης και οι συνεργάτες της αναγνώρισαν ότι η ισότιμη πρόσβαση δεν αφορά μόνο στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και στο φυσικό περιβάλλον του ιδρύματος. Για τον λόγο αυτό συνεργάστηκαν με την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια» για την καταγραφή αναγκών και την υλοποίηση των παρεμβάσεων.
Η ΑΜΚΕ λειτουργεί εδώ και χρόνια ως γέφυρα ανάμεσα στους οργανισμούς και την κοινότητα της αναπηρίας. Με focus group ανάπηρων και εμποδιζόμενων ατόμων υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα και συμβουλευτική προσβασιμότητας. Στη συγκεκριμένη συνεργασία ανέλαβε την εκτίμηση προσβασιμότητας του 📍 κεντρικού κτιρίου του Πανεπιστημίου, επί της Λεωφ. Πατησίων, και τον σχεδιασμό λύσεων.
Ταυτόχρονα, διασύνδεσε το NESCAFÉ® με το ΟΠΑ για να χρηματοδοτηθούν οι πιο άμεσης ανάγκης προτεινόμενες παρεμβάσεις που κρίθηκαν απαραίτητες μετά την αξιολόγηση της κατάστασης. Παράλληλα, η μάρκα Nescafe, στα πλαίσια της Δέσμευσης της για ένα καλύτερο μέλλον για άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα μέσω ίσων ευκαιριών, ενέταξε τη δράση σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα Συμπερίληψης με πρωτοβουλίες όπως η προσθήκη γραφής Braille στις συσκευασίες NESCAFÉ® Classic, η συνεργασία με την ελληνική startup Pop2See για την προσβασιμότητα πληροφοριών προϊόντων σε άτομα με οπτική βλάβη, η ενίσχυση της προσβασιμότητας των διαφημίσεών της αλλά και η ευαισθητοποίηση των εργαζομένων της εταιρίας.
Οδηγός όδευσης τυφλών
Η διαδικασία αξιολόγησης προσβασιμότητας
Η αναλυτική εκτίμηση προσβασιμότητας του δομημένου χώρου συμπεριέλαβε:
1. Χαρτογράφηση φυσικών εμποδίων:
1.είσοδοι και έξοδοι,
2. υψομετρικές διαφορές,
3. κλιμακοστάσια,
4. κοινόχρηστοι χώροι,
5. διαδρομές μετακίνησης,
6. χώροι υγιεινής,
7. εστιατόριο
8. σημεία εξυπηρέτησης φοιτητών.
🎯 Στόχος ήταν να εντοπιστούν όλα τα σημεία όπου ένα άτομο με αναπηρία συναντά δυσκολίες.
2. Συμμετοχή ατόμων με αναπηρία: Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η συμμετοχική προσέγγιση όπου σύμφωνα με τη φιλοσοφία που ακολουθεί διαχρονικά η ΑΜΚΕ “Με Άλλα Μάτια”, η αξιολόγηση δε γίνεται μόνο με τεχνικές προδιαγραφές και θεωρητική καταγραφή της νομοθεσίας, αλλά και με βιωματική εμπειρία. Έτσι εντοπίζονται προβλήματα που συχνά διαφεύγουν από έναν τυπικό τεχνικό έλεγχο. Το αποτέλεσμα είναι μια λίστα προτεραιοτήτων και ιεράρχησης κοστολογημένων ενεργειών που βασίζεται σε πραγματικές ανάγκες.
3. Συνεργασία με τη Μονάδα Προσβασιμότητας: Η Μονάδα Προσβασιμότητας του ΟΠΑ αποτέλεσε τον θεσμικό μηχανισμό που συνέδεσε τις καθημερινές ανάγκες των φοιτητών/τριων με τις τεχνικές παρεμβάσεις. Εκεί συγκεντρώνονται οι εμπειρίες των χρηστών, τα αιτήματα υποστήριξης και τα προβλήματα που ανακύπτουν στην πράξη. Η συνεργασία της Μονάδας με την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια» και τη διοίκηση του πανεπιστημίου οδήγησε και στη διαμόρφωση της τελικής λίστας παρεμβάσεων.
Αναβατόρια
Αναπηρικές Τουαλέτες
Οι παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν
Χάρη στη χρηματική χορηγία που εξασφαλίστηκε από την μάρκα NESCAFÉ®, το πρόγραμμα χρηματοδότησης που συμφωνήθηκε περιλάμβανε συγκεκριμένα έργα:
- Οδηγός όδευσης τυφλών-1η πιλοτική διαδρομή-: Ο οδηγός επιτρέπει σε άτομα με οπτική βλάβη να μετακινηθούν αυτόνομα και με ασφάλεια από τις εισόδους προς την υποδοχή και το γραφείο της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης για να λάβουν αντίστοιχη υποστήριξη.
- Δύο νέες αναπηρικές τουαλέτες: Οι προσβάσιμοι χώροι υγιεινής αποτελούν βασική προϋπόθεση συμμετοχής στην πανεπιστημιακή ζωή. Η έλλειψή τους μπορεί να καταστήσει πρακτικά αδύνατη την παραμονή ενός ατόμου στο πανεπιστήμιο για πολλές ώρες. Η κατασκευή αυτή ήρθε να καλύψει τις ακατάλληλες αναπηρικές τουαλέτες που υπήρχαν στον χώρο.
- Αναβατόρια: Η εγκατάσταση αναβατορίων έγινε σε σημεία όπου οι υψομετρικές διαφορές λειτουργούσαν ως εμπόδιο, χωρίς να υπάρχει ισόπεδη εναλλακτική, όπως για παράδειγμα στην ιστορική Αίθουσα Αντωνιάδου.
- Αναρριχητές σκάλας: Πρόκειται για εξειδικευμένο εξοπλισμό που επιτρέπει τη μεταφορά ατόμων με κινητική αναπηρία σε κλιμακοστάσια όπου δεν υπάρχει άλλη τεχνική λύση.
- Αναπηρικά αμαξίδια: Η ύπαρξη διαθέσιμων αμαξιδίων καλύπτει έκτακτες ανάγκες και διευκολύνει την προσωρινή υποστήριξη εμποδιζόμενων ατόμων.
- Καρέκλες εκκένωσης: Σε περίπτωση πυρκαγιάς ή σεισμού, οι καρέκλες εκκένωσης επιτρέπουν την ασφαλή απομάκρυνση ατόμων με κινητική αναπηρία από τα κτίρια.
Αναπηρικά αμαξίδια, Καρέκλες εκκένωσης & Αναρριχητές σκάλας
Το τελικό αποτέλεσμα;
Ένα Πανεπιστήμιο που επιτρέπει σε περισσότερους ανθρώπους να συμμετέχουν ισότιμα στην ακαδημαϊκή ζωή.
